บทความทั้งหมด

ปรับปรุงล่าสุด 02/12/2563
สมุนไพรบำรุงความจำ

สมุนไพรบำรุงความจำ

  •  13 สิงหาคม 2563

     พรมมิสมุนไพรที่มีการใช้ในการแพทย์อายุรเวทของอินเดีย มีสรรพคุณบำรุงความจำ บำรุงสมอง รักษาอาการไข้ รวมทั้งมีการใช้ในตำรับยาไทยหลายตำรับ นอกจากนี้ ยังมีการรับประทานเป็นผักพื้นบ้าน จากการที่พรมมิมีขึ้นทั่วไปในประเทศไทย และเพาะปลูกได้ง่าย จัดเป็นสมุนไพรที่มีศักยภาพที่จะนำมาใช้เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เพื่อบำรุงสมองและบำรุงความจำเพื่อทดแทนสมุนไพรนำเข้าจากต่างประเทศ เช่นแปะก๊วยและโสม

 

การศึกษาฤทธิ์ต่อความจำในสัตว์ทดลอง

1.ผลของพรมมิในหนูที่มีสภาวะความจำบกพร่อง.    ฤทธิ์สารสกัดพรมมิต่อการเปลี่ยนแปลง acquisition time ใน Morris water maze test ในหนูที่ถูกเหนี่ยวนำให้สูญเสียความจำโดย AF64A (AF) ก่อนหน้านั้น สัตว์ทดลองจะได้รับการป้อน vehicle หรือสารสกัดพรมมิ (BM) ขนาด 20,40 และ 80 mg/kg BW หรือ Aricept วันละครั้ง เป็นเวลา 2 สัปดาห์พบว่าพรมมิสามารถป้องกันการสูญเสียความจำได้

2. ผลของพรมมิในหนูปกติ.                              ฤทธิ์สารสกัดพรมมิต่อการเปลี่ยนแปลง escape latency ใน Morris water maze test หนูจะได้รับการป้อน vehicle หรือสารสกัดพรมมิ (BM) ขนาดต่างๆกันคือ 20,40 และ 80 mg/kg BW หรือ Aricept วันละครั้ง พบว่าเมื่อให้สารสกัดพรมมิเป็นเวลา 2 สัปดาห์ หนูมีการเรียนรู้และความจำดีขึ้น และเมื่อศึกษาสภาพเซลล์สมองส่วน Hippocampus เทียบกับกลุ่มควบคุม พบว่าความหนาแน่ของเซลล์ที่มีชีวิตอยู่รอด เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

 

การศึกษาเปรียบเทียบกับแปะก๊วย

     เมื่อศึกษาเปรียบเทียบผลของสารสกัดพรมมิกับสารสกัดจากใบแปะก๊วย และยา donepezil ต่อพฤติกรรมการเรียนรู้และความจำของหนูแรทที่แก่ตามธรรมชาติ ผลจากการทดลองหลังจากป้อนสารสกัดหรือยาติดต่อกันนาน 3 เดือน พบว่า หนูแก่ที่ได้รับสารสกัดพรมมิ (40 mg/kg) มีการเรียนรู้และความจำเกี่ยวกับสถานที่ และความสามารถในการจดจำสิ่งของได้ดีพอๆกับหนูแก่ที่ได้รับสารสกัดจากใบแปะก๊วย (60 mg/kg) และกลุ่มที่ได้รับยา donepezil (1mg/kg) และดีกว่าหนูแก่กลุ่มควบคุมที่ได้รับเฉพาะน้ำกลั่นอย่างมีนัยสำคัย

    ผู้วิจัยได้ศึกษาผลของพรมมิต่อการเปลี่ยนแปลงการไหลเวียนโลหิตบนผิวเปลือกสมอง ความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจ ของหนูแรทที่ได้รับสมุนไพรโดยการกินติดต่อกันนาน 2 เดือน โดยศึกษาเปรียบเทียบกับผลของสารสกัดแปะก๊วย (Ginkgo biloba) จากผลการวิจัย เมื่อให้สารสกัดพรมมิ (40 mg/kg BW) หรือสารสกัดแปะก๊วย (60 mg/kg BW) ทางปากเป็นเวลานานติดต่อกัน 2 เดือน พบว่า ทั้งสารสกัดพรมมิและสารสกัดแปะก๊วยมีผลเพิ่มการไหลเวียนโลหิตบริเวณหลอดเลือดแดงบนเยื่อหุ้มสมอง โดยมีประสิทธิภาพเท่าๆกัน และสารสกัดพรมมิไม่มีผลทำให้ความดันโลหิตและอัตราการเต้นหัวใจของหนูแรทเปลี่ยนแปลงไป

 

การศึกษาอันตรกิริยาต่อยาของพรมมิ

     การศึกษาผลของสารสกัดพรมมิต่อการทำงานของเอนไซม์ไซโตโครม P450 (CYP) ในตับของหนูและมนุษย์โดยวิธีการ in vitro พบว่าสารสกัดพรมมิ มีผลต่ำในการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์ CYP1A2, CYP2C, CYP2E1 และ CYP3A จึงประเมินได้ว่ามีโอกาสน้อยที่สารสกัดพรมมิในขนาดปกติจะก่อให้เกิดอันตรกิริยากับยาแผนปัจจุบัน ที่อาศัยเอนไซม์ดังกล่าวในการเปลี่ยนแปลงเพื่อการขจัดออกจากร่างกาย

 

การศึกษาประสิทธิภาพของพรมมิในมนุษย์

     ศึกษาในอาสาสมัครวัยกลางคนและสูงอายุ (อายุมากกว่า 55 ปี) จำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มที่ได้ยาหลอก และผลิตภัณฑ์เสริมอาหารพรมมิขนาด 300 และ 600 mg ต่อวัน เป็นเวลา 3 เดือน พบว่าผลิตภัณฑ์เสริมอาหารพรมมิ เพิ่มคุณภาพชีวิตโดยเพิ่มประสิทธิภาพการทรงตัว เพิ่มการตื่นตัวต่อสิ่งเร้า มีสมาธิมากขึ้น เพิ่มความสามารถในการเรียนรู้และความจำ คลายอาการซึมเศร้า จากการศึกษายังไม่พบอาการพิษและภาวะข้างเคียงใดๆ

 

การศึกษาด้านความปลอดภัย

การศึกษาพิษเฉียบพลัน.    เมื่อป้อนสารสกัดขนาด 2g/kg BW ครั้งเดียว พบว่าไม่มีหนูตายภายใน 2 สัปดาห์

การศึกษาพิษกึ่งเรื้อรัง.      ไม่พบความผิดปกติเกิดขึ้นกับหนูที่ได้รับสารสกัดพรมมิ ในขนาด 4, 40 และ 80 mg/kg BW เป็นระยะเวลา 100 วัน

การศึกษาพิษเรื้อรัง.        ไม่พบความผิดปกติเกิดขึ้นกับหนูขาวที่ได้รับสารสกัดพรมมิ ในขนาด 30,60,300 และ 1,500 mg/kg BW เป็นเวลา 270 วัน

การศึกษาในมนุษย์.         จากการให้ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารพรมมิในอาสาสมัคร เป็นเวลา 3 เดือน ไม่พบผลข้างเคียงใดๆ

 

สรุป

     พรมมิเป็นสมุนไพรที่ได้รับการพิสูจน์ในขั้นหลอดทดลอง สัตว์ทดลอง และในมนุษย์ ว่ามีประสิทธิภาพในการบำรุงความจำ คณะผู้วิจัยได้พัฒนาคุณภาพวัตถุดิบสมุนไพรและสารสกัดพรมมิได้มาตรฐานและมีความคงตัวและได้ผลิตเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหารพรมมิปริมาณ 300 mg จากการทดลองคลินิกพบว่า เมื่ออาสาสมัครอายุมากกว่า 55 ปี ได้รับผลิตภัณฑ์พรมมิเวลา 2 เดือนขึ้นไป จะมีความสามารถในการเรียนรู้และมีความจำเพิ่มขึ้น

 

รายชื่อนักวิจัย

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

กรกนก  อิงคนินันท์, วธู  พรหมพิทยารัตน์, ดำรงศักดิ์  เป๊กทอง, นันทีทิพ  ลิ้มเพียรชอบ, จารุภา  วิโยชน์, ธนศักดิ์  เทียกทอง,  ศักดิ์ชัย  วิทยาอารีย์กุล, อรสร  สารพันโชติวิทยา, ศราวุฒิ  อู่พุฒินันท์

คณะวิทยาศาสตร์การแพทย์ มหาวิทยาลัยนเรศวร

พรนรินทร์  เทพาวราพฤกษ์, สุทิสา  ถาน้อย, สุภาพร  ชื่นชูจิตร, สุธิรา  เลิศตระกูล, นิวัติ  เทพาวราพฤกษ์, กรองกาญจน์  ชูทิพย์

คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

จินตนาภรณ์  วัฒนธร, พูนศรี  รังสีขจี, สุภาพร  มัชฌิมปุระ

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

วราภรณ์  ภูตะลุน

คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

สีวบูรณ์  สิรีรัฐวงศ์

โครงการวิจัยนี้ได้รับการสนับสนุนจาก สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ